فعالان میراث فرهنگی: اثر ثبت ملی را بدون اجازه میراث تخریب کردند/ میراث فرهنگی خراسان رضوی: اثر از ثبت ملی خارج شده بود، شکایت می کنیم

به گزارش خبرنگار ایلنا، این اختلاف روایت، در حالی مطرح است که کلیسای انجیلی مشهد که در فهرست آثار ملی ثبت شده بود، یکی از دو کلیسای برجای مانده از تاریخ مسیحیت در شهر مشهد است و قدمت آن به دوره پهلوی اول می‌رسد.

رضا سلیمان‌نوری، پژوهشگر تاریخ خراسان و فعال میراث فرهنگی در مشهد در گفت‌وگو با ایلنا، از تخریب کامل کلیسای ثبت ملی شده مشهد در ساعات نیمه‌شب خبر داد.

این روزنامه‌نگار و پژوهشگر تاریخ خراسان، گفت: بنای ثبت ملی شده کلیسای انجیلی مشهد در شبانه و بدون اطلاع مقامات مسئول در میراث فرهنگی و شهرداری تخریب شد.

وی افزود: کلیسای انجیلی مشهد سال ۱۳۸۴ به ثبت ملی رسید و مالکیت آن از ستاد اجرایی فرمان امام به یکی از نهادهای دولتی رسیده بود. اما به رغم آن که در تغییر مالکیت موضوع ثبت ملی این اثر به نهاد مورد نظر اطلاع داده شده بود این اثر تاریخی شبانه و بطور ناگهانی طرف دو ساعت و بین ساعات ۱۲ تا ۲ بامداد روز چهارشنبه تخریب شد.

سلیمان‌نوری با اشاره به سرعت عملیات تخریب تصریح کرد: سرعت تخریب این اثر به گونه‌ای بود که امکان هرگونه اعتراض و مقاومت را از فعالان میراث فرهنگی مشهد گرفت.

وی با اشاره به جایگاه تاریخی این بنا گفت: این کلیسا یکی از دو اثر باقی‌مانده مرتبط با تاریخ مسیحیت در مشهد بود و در کنار کلیسای ارامنه، بخشی از میراث مذهبی و فرهنگی این شهر را تشکیل می‌داد.

او افزود: این بنا در دهه ۱۳۳۰ در محدوده ارگ مشهد ساخته شد و از معدود بناهای مذهبی غیر اسلامی در این شهر بود که سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد.

کلیسای انجیلی مشهد از جمله بناهای مذهبی مهم اقلیت‌های دینی در خراسان رضوی محسوب بود. این بنا در کنار کلیسای ارامنه مشهد، کنیسه یهودیان خراسان و آرامستان ارامنه، بخشی از تنوع تاریخی ادیان در مشهد را نمایندگی می‌کرد.

کلیسای انجیلی در دهه ۱۳۳۰ در محدوده ارگ و پشت باغ ملی مشهد ساخته شد و تا سال‌های پس از انقلاب نیز فعال بود. اما در دوره‌ای تبدیل به خانه مسکونی استیجاری شد و پس از آن متروک ماند تا آن که بامداد چهارشنبه گذشته توسط مالک جدید که یک نهاد دولتی است، تخریب شد.

خبرنگار  ایلنا در تماس با سرپرست معاونت میراث فرهنگی استان خراسان رضوی پیگیر وضعیت این بنای تخریب  شد.

گفتنی است، این تماس پس از اتمام جلسه طولانی و مفصل مسئولین میراث فرهنگی خراسان رضوی برای تعیین تکلیف وضعیت کلیسای تخریب شده انجیلی مشهد برقرار شد. اما حمید حلاج مقدم هرگونه اعلام نظر را منوط به اطلاع رسانی روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان خراسان رضوی دانست.

با این حال روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان خراسان رضوی در اطلاعیه‌ای به نقل از حمید حلاج مقدم، سرپرست معاونت میراث فرهنگی استان خراسان رضوی اعلام کرد:  عملیات تخریب کلیسای انجیلی مشهد که واجد ارزش تاریخی است با ورود یگان حفاظت میراث فرهنگی، نیروی انتظامی و دستور مقام قضایی متوقف شده و پیگیری حقوقی موضوع در حال انجام است.

بنا به اعلام روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی به نقل از حمید حلاج مقدم، کلیسای تاریخی انجیلی مشهد برام آن که در سال‌های گذشته از فهرست آثار ملی خارج شده است، همچنان در اسناد و ضوابط شهری به عنوان اثری واجد ارزش تاریخی شناخته می‌شود و مشمول الزامات حفاظتی است.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی خراسان رضوی به اعلام روابط عمومی آن اداره کل افزود: کلیسای انجیلی مشهد در نقشه‌های مصوب حریم بافت تاریخی مرکزی و همچنین طرح تفصیلی حوزه مرکزی شهر مشهد به عنوان بنایی واجد ارزش تاریخی شناسایی شده است.

بنا به اعلام روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی از زبان حمید حلاج مقدم، طی یک ماه گذشته درخواست نقل و انتقال مالکیت این بنا به اداره‌کل میراث فرهنگی ارائه شده بود و در پاسخ به استعلام مربوطه، بر ضرورت حفاظت، نگهداری و مرمت بنا تأکید شد و اعلام شد هرگونه اقدام عمرانی باید با اخذ مجوزهای قانونی انجام شود.

براساس این اطلاعیه، حمید حلاج مقدم گفت: به محض اطلاع از شروع عملیات، یگان حفاظت میراث فرهنگی با همراهی مأموران انتظامی در محل حاضر شد و با دستور مقام قضایی، عملیات تخریب متوقف شد.

روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان خراسان رضوی به نقل از سرپرست معاونت میراث فرهنگی خود اعلام کرد: در حال حاضر مستندسازی خسارات وارده به بنا و پیگیری حقوقی موضوع در حال انجام است و تمامی افراد یا نهادهای دخیل باید در برابر قانون پاسخگو باشند.

به گزارش ایلنا، پرونده کلیسای انجیلی مشهد اکنون میان دو روایت متفاوت قرار گرفته است؛ روایتی که از «تخریب کامل شبانه یک اثر ثبت‌شده» سخن می‌گوید و روایتی که «توقف عملیات و ورود دستگاه قضایی» را برجسته می‌کند.

با این حال، فارغ از اختلاف در جزئیات، آنچه روشن است جایگاه این بنا به عنوان یکی از معدود آثار باقی‌مانده از تاریخ مسیحیت در مشهد و اهمیت آن در تنوع تاریخی و فرهنگی این شهر است؛ موضوعی که اکنون در انتظار نتیجه بررسی‌های قضایی و کارشناسی باقی مانده است.