روایت رسانه‌های غربی از مذاکرات جنگ: تهران و واشنگتن در آستانه یک مصالحه شکننده

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: طی ۲ روز پایان هفته مهمترین جمع‌بندی رسانه‌های اصلی آمریکایی و اروپایی درباره شرایط نه جنگ نه صلح ایران و آمریکا، این بوده که واشنگتن و تهران به یک چارچوب موقت نزدیک شده‌اند، اما هنوز با توافق نهایی فاصله دارند. در روایت آسوشیتدپرس، رویترز، فایننشال تایمز، گاردین، اکسیوس، سی‌بی‌اس و یورونیوز، محور بحث نه امضای یک توافق جامع، بلکه تمدید ۶۰ روزه آتش‌بس، آغاز دور تازه گفت‌وگوها و باقی ماندن چند گره سخت است؛ از جمله سرنوشت ذخیره اورانیوم غنی‌شده ایران و میزان عقب‌نشینی واقعی ۲ طرف.

چارچوب موقت، نه صلح نهایی

به گزارش آسوشیتدپرس، مذاکره‌کنندگان آمریکایی و ایرانی به یک توافق موقت رسیده‌اند که بر اساس آن آتش‌بس ۶۰ روز دیگر تمدید می‌شود و گفت‌وگوهای تازه درباره برنامه هسته‌ای ایران آغاز خواهد شد، اما این بسته هنوز به تایید نهایی دونالد ترامپ وابسته است. رویترز نیز همین تصویر را تایید کرده و نوشته توافق در سطح یادداشت تفاهم شکل گرفته، نه در سطح یک معاهده قطعی. یورونیوز هم از چارچوبی آزمایشی سخن گفته که قرار است فضای بیشتری برای مذاکره ایجاد کند، نه اینکه پرونده را ببندد.

در همین خط، اکسیوس نوشته است که جی‌دی‌ ونس این روند را «خیلی نزدیک» توصیف کرده، اما خود او هم تاکید کرده که تا تایید نهایی ترامپ، هیچ چیز قطعی نیست. به روایت سی‌بی‌اس نیز متن پیش‌نویس شامل تمدید آتش‌بس، بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز و ورود به گفت‌وگوهای محدودکننده درباره برنامه هسته‌ای است. در گزارش فایننشال تایمز هم همین محور دیده می‌شود: واشنگتن به توافق نزدیک شده، اما هنوز تصمیم سیاسی نهایی نگرفته است.

گره اصلی کجاست

بیشتر رسانه‌ها روی یک نقطه مشترک تاکید دارند: مسئله اصلی، صرفا توقف درگیری نیست، بلکه سرنوشت ذخیره اورانیوم بسیار غنی‌شده ایران و تعریف دقیق محدودیت‌های آینده است. آسوشیتدپرس نوشته این ذخیره یکی از اولویت‌های اصلی در دور تازه مذاکره خواهد بود. رویترز هم گزارش داده که این موضوع هنوز در مرکز اختلافات قرار دارد و ایران نیز، دست‌کم تا این لحظه، روایت آمریکایی از نزدیک شدن به توافق را با احتیاط یا حتی بی‌اعتنایی پاسخ داده است. یورونیوز نیز نوشته که هر توافقی در این مرحله، به نحوه برخورد تهران با ذخیره اورانیوم و میزان نظارت بین‌المللی گره خورده است.

گاردین تصویر سیاسی‌تری ارائه کرده و نوشته ترامپ پیش‌نویس توافق را با اسرائیل و چند متحد دیگر در میان گذاشته است؛ اقدامی که نشان می‌دهد او می‌خواهد قبل از هر امضای رسمی، هزینه سیاسی توافق را در میان شرکای خود مدیریت کند. در همین گزارش، بر سر موضوعات حساسی مثل میزان عقب‌نشینی هسته‌ای ایران، وضعیت تنگه هرمز و احتمال گشایش اقتصادی برای تهران، اختلاف دیده می‌شود. این همان جایی است که از توافق به چانه‌زنی ناتمام می‌رسیم.

فشار و مذاکره همزمان

دیپلماسی و فشار، همزمان پیش رفته‌اند. ای‌پی (آسوشیتدپرس) و رویترز هر ۲ نوشته‌اند که آمریکا در همان روزهایی که از توافق موقت حرف زده، تحریم‌های تازه‌ای علیه شبکه فروش نفت ایران اعمال کرده و عملیات نظامی یا ضربات محدود هم از دستور کار خارج نشده است. سی‌بی‌اس نیز از حملات جدید آمریکا در بحبوحه همین گفت‌وگوها نوشته و تاکید کرده که تهران این حملات را نقض آتش‌بس دانسته است. این همزمانی، نشانه یک روند کلاسیک مذاکره زیر سایه فشار است، نه کاهش تنش پایدار.

از زاویه سیاست داخلی آمریکا هم، «فایننشال تایمز» و «اکسیوس» نوشته‌اند که ترامپ زیر فشار دوگانه قرار دارد: از یک سو، جریان‌های تندروتر در حزب جمهوری‌خواه که خواهان سخت‌گیری بیشتر علیه ایران‌اند؛ و از سوی دیگر، نگرانی از هزینه‌های اقتصادی و بالا ماندن بهای نفت و بنزین. «ای‌پی» هم به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشته که بحث بر سر توافق، فقط درباره تهران نیست، بلکه بخشی از مدیریت فشار داخلی در واشنگتن هم هست. به همین دلیل، حتی اگر چارچوب موقت جلو برود، مسیر نهایی آن هنوز سیاسی و پرریسک است.

برداشت نهایی رسانه‌ها

هیچ رسانه معتبر جریان اصلی از «توافق نهایی» حرف نزده است. اجماع این است که یک پیش‌توافق شکننده، وابسته به امضای ترامپ و همراه با چند شرط سخت، در حال شکل‌گیری است؛ اما اختلاف بر سر اورانیوم، تحریم‌ها، تنگه هرمز و دامنه امتیازهای متقابل هنوز باقی مانده است. به زبان ساده‌تر، خبر اصلی این نیست که «ایران و آمریکا به توافق رسیدند»، بلکه این است که «آنها هنوز دارند بر سر این‌که توافق اصلا چه معنایی دارد، چانه می‌زنند».